VEB.net maakt gebruik van cookies om het gebruiksgemak van de website te verbeteren. 

Meeprofiteren van stijgende aandelenkoersen zonder de volledige inleg te riskeren. Garantienotes bieden die mogelijkheid. Die zekerheid heeft echter een prijs. Hoe werken deze producten en wegen de voordelen op tegen de kosten en het rendement dat beleggers mogelijk mislopen?

Een garantienote is een beleggingsproduct dat wordt uitgegeven door een financiële instelling. Beleggers lenen geld uit aan de uitgevende instelling, die belooft op een vooraf bepaalde einddatum minimaal een afgesproken percentage van de nominale waarde terug te betalen. Daarnaast is extra rendement mogelijk, afhankelijk van bijvoorbeeld de ontwikkeling van aandelen of een index.

Hoe werkt een garantienote?
Een garantienote werkt in theorie als een combinatie van een obligatie en opties. De obligatie dient om op einddatum een vooraf bepaald bedrag beschikbaar te hebben. Bij een positieve rente hoeft daarvoor niet het volledige bedrag te worden ingelegd. Zo kan een obligatie die over vier jaar 1.000 euro oplevert, vandaag voor minder dan 1.000 euro worden gekocht.

Het resterende bedrag kan worden gebruikt om callopties te kopen. Deze kunnen extra geld opleveren als aandelenkoersen stijgen. Stel dat een optie recht geeft op de koersstijging van een index boven 100 punten. Stijgt de index naar 120 punten, dan levert de optie 20 punten op. Blijft de index onder de 100 punten, dan levert de optie niets op.

Op deze manier kan een garantienote extra rendement opleveren bij stijgende aandelenkoersen, zonder dat de minimale terugbetaling op einddatum afhankelijk is van die koersontwikkeling.

Hoeveel extra rendement mogelijk is, hangt af van de voorwaarden. Zo kan een note pas extra rendement opleveren vanaf een bepaalde koersstijging, slechts een deel van de stijging volgen of een maximaal rendement kennen. In de praktijk kan de uitgevende instelling haar verplichtingen ook op andere manieren financieren en afdekken dan de hierboven beschreven methodiek van een obligatie met opties.

Drie notes onder de loep
Het aanbod van notes met een vaste minimale aflossing op einddatum is relatief beperkt. Voor de vergelijking zijn drie producten van Wijs & van Oostveen en ING geselecteerd, waarvan de voorwaarden en kosten openbaar beschikbaar zijn. Bij andere onderzochte aanbieders zijn geen vergelijkbare producten met voldoende openbare informatie gevonden.  

De drie notes illustreren verschillende niveaus van bescherming en mogelijk rendement. Ze zijn in verschillende jaren uitgegeven, waardoor onder meer de rente en optieprijzen bij uitgifte verschilden. De vergelijking betreft daarom de oorspronkelijke uitbetalingsvoorwaarden en is geen representatief overzicht van de markt.

De Euro Stoxx Dividend 30 Garantie Note van Wijs & van Oostveen biedt na vier jaar een minimale uitbetaling van 106 procent van de nominale waarde. Dat komt neer op een bescheiden rendement van zo’n 1,5 procent per jaar. Stijgt de onderliggende index meer dan 6 procent, dan loopt de opbrengst verder op, tot een maximaal rendement van 32 procent over de gehele looptijd, ofwel ongeveer 7,2 procent per jaar.

De AEX Garantie Note van ING biedt na drie jaar een minimale aflossing van 100 procent van de nominale waarde. Bij een positieve koersontwikkeling van de AEX stijgt de opbrengst mee, tot een maximaal rendement van 17 procent over de gehele looptijd. Zo’n 5,4 procent per jaar. Bij een gelijkblijvende of dalende AEX wordt op einddatum de nominale inleg terugbetaald.

Bij de AI Garantie Note van Wijs & van Oostveen ligt de gegarandeerde aflossing op 95 procent van de nominale waarde. Door een daling van de onderliggende index kan op einddatum dus maximaal 5 procent van de nominale waarde verloren gaan. Daar staat tegenover dat de note volledig meedeelt in een positieve indexontwikkeling, zonder vooraf vastgesteld rendementsplafond.

De onderliggende AI-index kent wel een bijzonder mechanisme. De index streeft naar een jaarlijkse volatiliteit, oftewel koersbeweeglijkheid, van 15 procent. Om dat niveau te benaderen, past de index de blootstelling aan aandelen aan. Bij sterke koersschommelingen wordt die verlaagd. Herstellen de aandelenkoersen vervolgens, dan profiteert de index mogelijk slechts gedeeltelijk van dat herstel.  

Wat betekenen die verschillen bij een nominale belegging van €10.000?

Koersontwikkeling onderliggende index Euro Stoxx Dividend 30 Garantie Note AI Garantie Note ING AEX Garantie Note
Daling van 50% €10.600  €9.500  €10.000 
Daling van 20% €10.600  €9.500  €10.000 
Gelijkblijvende koers €10.600  €10.000  €10.000 
Stijging van 30% €13.000  €13.000  €11.700 
Stijging van 60% €13.200  €16.000  €11.700 

Illustratieve uitbetalingen op einddatum bij €10.000 nominale waarde. De scenario's tonen de uitbetaling bij verschillende koersontwikkelingen van de afzonderlijke indices en zijn geen rendementsvoorspellingen. De notes hebben verschillende looptijden en zijn in verschillende jaren uitgegeven. De eenmalige productkosten zijn al in de oorspronkelijke aankoopprijs verwerkt. De kostenoverzichten van de twee Wijs & van Oostveen-notes vermelden daarnaast 0,3 procent aan jaarlijkse kosten voor extern toezicht. Deze kosten zijn niet van de getoonde uitbetalingen afgetrokken. Eventuele belastingen zijn buiten beschouwing gelaten. De uitbetalingen zijn afhankelijk van de kredietwaardigheid van de uitgevende instelling.

Is de bescherming het waard?
De bescherming van een garantienote heeft een prijs. Beleggers ontvangen doorgaans geen dividend van de onderliggende aandelen. Ook kan een rendementsplafond ervoor zorgen dat een deel van de koerswinst verloren gaat.  

Ook de kosten drukken het mogelijke rendement. Voor de Euro Stoxx Dividend 30 Garantie Note bedragen de structureringskosten 2 procent van de nominale waarde, voor de AI Garantie Note 3 procent. Bij de ING AEX Garantie Note bedragen de instapkosten 1,5 procent.  

Deze bedragen bestaan uit kosten voor het ontwikkelen en aanbieden van de notes, maar bevatten ook een winstmarge voor de betrokken partijen. Welk deel daadwerkelijk wordt besteed aan het product en welk deel als opbrengst bij de betrokken partijen terechtkomt, blijkt niet uit de beschikbare informatie.

Deze kosten zijn verwerkt in de productprijs en worden niet opnieuw ingehouden bij aflossing. Ze beïnvloeden wel de voorwaarden van de note. Zonder deze kosten zou bij verder gelijke omstandigheden een hogere garantie of een gunstiger mogelijk rendement kunnen worden aangeboden.

Ook de garantie zelf kent beperkingen. De terugbetaling is afhankelijk van de kredietwaardigheid van de uitgevende instelling. Dat is niet altijd de partij die de note aanbiedt. Zo worden de notes van Wijs & van Oostveen uitgegeven door Morgan Stanley en Leonteq. ING geeft wel zelf de note uit. Het kredietrisico ligt dus bij deze uitgevende instellingen. Kunnen zij niet aan hun betalingsverplichtingen voldoen, dan kan ondanks de garantie geld verloren gaan.

Daarnaast geldt de bescherming doorgaans alleen op einddatum. Bij tussentijdse verkoop is de opbrengst afhankelijk van de actuele marktwaarde. Die wordt onder meer beïnvloed door de onderliggende aandelenkoersen, renteontwikkelingen, de resterende looptijd en de kredietwaardigheid van de bank. De verkoopprijs kan daardoor aanzienlijk lager liggen dan de nominale waarde. Bovendien is niet gegarandeerd dat de note op ieder moment kan worden verkocht. Ook de bied-laatspread en de transactiekosten drukken de opbrengst. Bij de twee notes van Wijs & van Oostveen bedragen de verkoopkosten 1 procent, bij ING 0,5 procent.

Wat zijn de alternatieven?
Een combinatie van aandelen- en obligatie-ETF's kan een eenvoudiger alternatief bieden. Met aandelen-ETF's profiteert de belegger van de ontwikkeling van de aandelenmarkt, inclusief dividend. Obligatie-ETF's kunnen zorgen voor meer stabiliteit en rente-inkomsten. Door bijvoorbeeld 40 procent in aandelen en 60 procent in obligaties te beleggen, kan het risico worden beperkt ten opzichte van een portefeuille die volledig uit aandelen bestaat. Wie meer rendement nastreeft en grotere koersschommelingen accepteert, kan een groter deel in aandelen beleggen.

Zo'n portefeuille biedt doorgaans meer flexibiliteit dan een garantienote. De verhouding tussen aandelen en obligaties kan tussentijds worden aangepast en het rendement is niet aan een vooraf vastgesteld plafond gebonden. Ook zijn de kosten van breed gespreide ETF's vaak lager. Een vaste minimale terugbetaling op een bepaalde einddatum ontbreekt echter.  

Een vergelijkbare bescherming is in theorie ook zelf samen te stellen met een obligatie die op een vooraf bepaalde datum wordt afgelost en opties op een aandelenindex. De obligatie kan voor de terugbetaling zorgen, de opties voor extra rendement bij stijgende koersen. Dat vereist wel kennis van obligaties en opties. Bovendien hangen de kosten en de haalbaarheid van de constructie af van onder meer de rente, de looptijd en de prijzen van opties.

Begrijp wat je koopt 

Garantienotes kunnen ingewikkelder zijn dan ze op het eerste gezicht lijken. Lees daarom niet alleen de brochure, maar ook het essentiële-informatiedocument (EID) en de definitieve productvoorwaarden. Let daarbij op de volgende punten: 

Kapitaalbescherming: welk deel van de nominale waarde is gegarandeerd en wanneer geldt die garantie? 

Verliesrisico: hoeveel kan verloren gaan als de onderliggende aandelen of index fors dalen? 

Rendement: hoe wordt de opbrengst berekend? Is er een maximum en loop je dividend of een deel van de koersstijging mis? 

Kosten en verhandelbaarheid: welke kosten zijn in de note verwerkt? Kun je tussentijds verkopen en tegen welke prijs? 

Kredietrisico: welke instelling geeft de note uit en wat gebeurt er als deze niet kan terugbetalen? 

Vooraf moet duidelijk zijn wanneer een note rendement oplevert, onder welke omstandigheden verlies ontstaat en wat er gebeurt bij tussentijdse verkoop. Wie de voorwaarden niet begrijpt, kan beter niet in de note beleggen. 

 

Niet iedere note biedt garantie

Niet iedere note die bescherming tegen koersdalingen belooft, biedt daadwerkelijk een kapitaalgarantie. Sommige producten wekken met hoge coupons en koersbuffers de indruk relatief veilig te zijn. Toch kan de volledige inleg verloren gaan. 

Een voorbeeld is de Ahold-Besi Note van Wilgenhaege. Deze biedt een coupon van 4,5 procent per kwartaal als beide aandelen op de peildatum minimaal 70 procent van hun beginkoers waard zijn. Eerder gemiste coupons kunnen alsnog worden uitgekeerd wanneer beide aandelen later weer boven die grens staan. 

De koersbuffer biedt echter geen garantie op terugbetaling. Staat het slechtst presterende aandeel op de einddatum meer dan 30 procent onder zijn beginkoers, dan komt de volledige koersdaling van dat aandeel voor rekening van de belegger. Bij een daling van 50 procent wordt slechts de helft van de nominale inleg terugbetaald. Eventueel ontvangen coupons kunnen dit verlies gedeeltelijk compenseren. 

De note kan bovendien vervroegd worden afgelost als beide aandelen voldoende stijgen. In dat geval wordt de nominale waarde terugbetaald en vervalt het recht op toekomstige coupons. De looptijd en daarmee de totale opbrengst kunnen dus korter uitvallen dan verwacht. Bij forse koersdalingen blijft het risico bestaan dat de volledige inleg verloren gaat. 


VEB-lidmaatschap
Nog geen VEB-account?
Voor toegang tot de volledige website dient u een VEB-lidmaatschap aan te houden en in te loggen. Indien u lid bent, maar nog geen account heeft kunt u ook klikken op ‘inloggen’ en daarna een account aanmaken.
Meer infomatie over het VEB -lidmaatschap